کشور افغانستان را بهتر بشناسید

افغانستان با نام رسمی‌ای که طالبان برای آن برگزیده‌اند، «امارت اسلامی افغانستان» خوانده می‌شود، اما این نام از سوی سازمان ملل و بیشتر کشورهای جهان به رسمیت شناخته نشده است. نام بین‌المللی این کشور همچنان «جمهوری اسلامی افغانستان» است. این کشور محصور در خشکی، در چهارراه آسیای مرکزی و جنوب آسیا جای گرفته و گاه آن را «قلب آسیا» می‌نامند. افغانستان از شرق و جنوب با پاکستان، از غرب با ایران، از شمال غربی با ترکمنستان، از شمال با ازبکستان، از شمال شرقی با تاجیکستان، و از شمال شرق (از طریق دالان واخان) با چین همسایه است. مساحت آن ۶۵۲٬۸۶۴ کیلومتر مربع (۲۵۲٬۰۷۲ مایل مربع) است. سرزمینی عمدتاً کوهستانی با دشت‌هایی در شمال و جنوب غربی که رشته‌کوه هندوکش آنها را از هم جدا کرده است. کابل بزرگترین شهر و پایتخت کشور است. تا سال ۲۰۲۱، جمعیت افغانستان حدود ۴۰٫۲ میلیون نفر تخمین زده می‌شد (آمار رسمی پیشین ۳۲٫۹ میلیون نفر بود). مردم این کشور از قومیت‌های گوناگونی چون پشتون، تاجیک، هزاره، ازبک، ترکمن، قزلباش، ایماق، پاشایی، بلوچ، پامیری، نورستانی و دیگران تشکیل شده‌اند. پیشینهٔ سکونت انسان در افغانستان به دوران پارینه‌سنگی میانه بازمی‌گردد. موقعیت راهبردی این کشور در کنار جاده ابریشم، آن را به «دوراههٔ دنیای باستان» تبدیل کرده بود. هرچند گاهی افغانستان را «گورستان امپراتوری‌ها» می‌خوانند، این توصیف بیشتر اغراق‌آمیز است تا واقعی. این سرزمین در طول تاریخ، محل زندگی اقوام مختلف و صحنهٔ لشکرکشی‌های بزرگی بوده است: از ایرانیان و اسکندر مقدونی گرفته تا امپراتوری موریا، اعراب مسلمان، مغول‌ها، انگلیسی‌ها، شوروی، و اخیراً ائتلافی به رهبری ایالات متحده. افغانستان همچنین خاستگاه امپراتوری‌های نیرومندی چون یونانی‌باختری‌ها و مغول‌ها (گورکانیان هند) بوده است. تأثیر فتوحات و دوره‌های گوناگون، همراه با دو حوزهٔ تمدنی ایران و هند، این منطقه را به مرکزی برای آیین زرتشت، بودیسم، هندوئیسم و بعدها اسلام تبدیل کرده است.