همه چیز درباره کلیسای سنت ساوا در بلگراد، صربستان

کلیسای سنت ساوا یکی از بزرگ‌ترین کلیساهای ارتدوکس جهان و نماد مهمی از ایمان و تاریخ صربستان است. این کلیسا به افتخار سنت ساوا، بنیان‌گذار کلیسای ارتدوکس صربستان و نخستین اسقف اعظم این کشور، ساخته شده است.

ساخت این کلیسا در سال 1935 آغاز شد اما به دلیل جنگ جهانی دوم و تحولات سیاسی بعد از آن، چندین دهه متوقف شد. پس از سال 1985، کارهای ساخت و تکمیل آن با سرعت بیشتری ادامه یافت. فضای داخلی همچنان در حال توسعه است و برخی از موزاییک‌ها و تزئینات آن به تازگی به پایان رسیده‌اند.

پس از جنگ، کلیسای ارتدکس در تلاش خود برای کسب مجوز برای تکمیل ساختمان ناموفق بود. مجوز در سال 1984 صادر شد و معمار برانکو پسیچ مأمور شد تا پروژه را با تکنیک های جدید ساخت و ساز تطبیق دهد. در 12 مه 1985، مراسمی با حضور 100000 نفر در معبد برگزار شد. این نقطه عطفی در کشور کمونیستی آن زمان بود. 

کلیسا موقعیت خود را احیا کرده بود و نخبگان کمونیست مجبور بودند از ممنوعیت یک دهه ای که ساخت کلیسا را ​​ممنوع می کرد، عقب نشینی کنند.  در ژوئن 1989، گنبد بتنی معبد، با وزن 4000 تن و به طور کامل بر روی زمین ساخته شد، به موقعیت فعلی خود ارتقا یافت. این یک دستاورد برجسته در ساخت و ساز بود.

این کلیسا در فلات وراچار در بلگراد قرار دارد. در محورهای دید شریان تجاری مهم از شهر قدیمی تا حومه جنوب شرقی واقع شده است. از خیابان Kralja Milana، بین Terazije و میدان Slavija، که در امتداد محور است، قابل مشاهده است. این کلیسا پایانه و نقطه عطف بلوار مورد نظر در اولین طرح شهری بلگراد است که توسط امیلیجان جوسیموویچ از نیمه دوم قرن نوزدهم ساخته شده است.

ویژگی‌های برجسته

گنبد عظیم: یکی از بزرگ‌ترین گنبدهای جهان که با موزاییک‌های زیبا تزئین شده است.

فضای داخلی: پوشیده از موزاییک‌های طلایی، از جمله تصاویری از عیسی مسیح، قدیسان، و صحنه‌های کتاب مقدس.

زیرزمین کلیسا: حاوی مقبره‌های مقدس و فضایی برای مراسم مذهبی کوچک‌تر.

سازندگان با شکل معماری آن که به تفسیر ایاصوفیه بیزانسی می پردازد امیدوار بودند که در نهایت به یک مرکز جهانی ارتدکس تبدیل شود. مسکو نیز در آن زمان اهمیت خود را در ارتدکس از دست داده بود، زیرا انقلاب اکتبر مذهب را در روسیه به حاشیه برد و غرامتی در نظر گرفته شد. کمونیست های یوگسلاوی همچنین مانع از کار بر روی کلیسا شدند، زیرا ساخت و ساز بیشتر در این مکان را پس از جنگ جهانی دوم ممنوع کردند. پس از یک تأخیر طولانی، کلیسا در سال 1985 قیام کرد. در سال 2004 تمام کارهای بیرونی به پایان رسید، انتظار می رفت که تقدیس مورد انتظار با فضای داخلی تمام شده در پایان سال 2020 برگزار شود.

فعالیت‌ها

بازدید از فضای داخلی و خارجی کلیسا: تحسین زیبایی‌های معماری و موزاییک‌های هنری.

عکاسی: به‌ویژه در زمان غروب یا شب، وقتی که نورپردازی کلیسا نمایی خیره‌کننده ایجاد می‌کند.

شرکت در مراسم مذهبی: برای آشنایی با فرهنگ و آداب مذهبی ارتدوکس.

کلیسای سنت ساوا نه‌تنها مکانی مذهبی بلکه نمادی از هویت ملی و تاریخی صربستان است. این کلیسا با شکوه و زیبایی خود یکی از جاذبه‌های برجسته بلگراد به‌شمار می‌رود و سالانه میزبان هزاران بازدیدکننده است.

این کلیسا بزرگترین کلیسای ارتدکس در صربستان، یکی از بزرگترین کلیساهای ارتدکس شرقی است و در بین بزرگترین کلیساهای جهان قرار دارد. این ساختمان قابل تشخیص ترین ساختمان در بلگراد و یک مکان دیدنی است، زیرا گنبد غالب آن شبیه گنبد ایاصوفیه است که پس از آن الگوبرداری شده است. 

 کلیسا دارای یک طرح متقارن دقیق با حساسیت زیادی به نور به دلیل گنبد بزرگ و چهار اپیس است. روکش داخلی آن با 12000 متر مربع (130000 فوت مربع) موزاییک طلا تقریباً کامل شده است. ابتکار تزیین موزاییک داخل گنبد با کمک مالی فدراسیون روسیه تضمین شد، در حالی که باقی مانده بیشتر روکش موزاییک به طور متوالی توسط جمهوری صربستان تامین مالی شد.

ولادیمیر پوتین از روسیه در ژانویه 2019 از کلیسا بازدید کرد و اعلام کرد که دولت روسیه بخش هایی از کارهای باقی مانده در روکش موزاییک را تامین مالی خواهد کرد. 

 او به طور نمادین سنگی را در یک موزاییک با ارائه مندیلیون گذاشت.  پوتین به طور رسمی برای شرکت در مراسم تقدیس کلیسا دعوت شد، که سپس برای پایان سال 2020 برنامه ریزی شده بود ، اما این مراسم هنوز به دلیل همه گیری COVID-19 برگزار نشده است.

پس از تبدیل کلیسای ایاصوفیه به مسجد در ژوئیه 2020، پاتریارک صربستان ایرینی و الکساندر ووچیچ، رئیس جمهور صربستان در آگوست 2020 ابراز امیدواری کردند که کلیسای سنت ساوا به طور نمادین جایگزین ایاصوفیه شود و پس از آن الگوبرداری شد و به یک کلیسای تبدیل شود. «ایاصوفیه جدید».

در ماه مه 2021، کل فلات وراچار که کلیسا را ​​احاطه کرده است، به عنوان یک واحد فرهنگی-تاریخی فضایی اعلام شد و تحت حفاظت دولت به عنوان فلات سنت ساوا قرار گرفت. منطق تصمیم دولت شامل «ارزش‌های نمادین، یادبود، فرهنگی-تاریخی، معماری- شهری و هنری این محل بود که نشان‌دهنده نقطه‌ی خاطره دو نقطه عطف در تاریخ صربستان است: سوزاندن آثار مقدس ساوا و قیام اول صرب‌ها».

سنت ساوا (1175-1235)، قدیس حامی و قهرمان ملی مردم صربستان، راستکو نمانیا در سال 1175، پسر بزرگ ژوپان استفان صرب (متولد 1166-1196) به دنیا آمد. صربستان هنوز کشوری نسبتاً جوان بود که در قرن گذشته خود را از امپراتوری بیزانس رها کرده بود. در سال 1077 دوکلیا اولین پادشاهی صرب شد که تأسیس آن ارتباط نزدیکی با تأسیس اسقف کاتولیک رومی بار داشت. در اواخر قرن دوازدهم، دولت جدید راشکا، که مرکز آن در جنوب صربستان کنونی است، به عنوان دومین کشور صرب مطرح شد. استفان نمانیا بر راشکا حکومت می کرد. در سال 1196 او مانند پسرش راستکو قبل از خود به مرکز صومعه ارتدکس شرقی در کوه آتوس در یونان نقل مکان کرد، جایی که به عنوان راهب سیمئون شناخته می شد. 

به زودی پس از آن، او با پسرش ملحق شد تا صومعه ویران شده هیلندر در کوه آتوس را که توسط امپراتور بیزانس به مردم صربستان داده شده بود، بازسازی کنند. سیمئون در سال 1199 در آنجا درگذشت. ساوا پس از بازگشت به صربستان، کلیسای ارتدوکس صرب را سازمان داد و توسط پاتریارک مانول اول قسطنطنیه (1216-1222)، پاتریارک جهانی، به عنوان اولین اسقف اعظم کلیسای صرب تقدیم شد. ساوا در سال 1236 پس از دومین زیارت بی نظیر خود به سرزمین مقدس، مصر و کوه سینا در ولیکو تارنوو در بلغارستان درگذشت. او بعداً مقدس شناخته شد و قدیس حامی مدارس و دانش آموزان صربستان نام گرفت.

اولین مسابقه

در سال 1906، یک مسابقه طراحی معماری برای کلیسای آینده اعلام شد. آکادمی علوم سن پترزبورگ مجاز به قضاوت در مورد این پروژه بود و هر پنج درخواست را به عنوان ناکافی رد کرد. سلسله جنگ‌هایی به دنبال داشت (جنگ اول بالکان در سال 1912، جنگ دوم بالکان در سال 1913، جنگ جهانی اول در سال‌های 1914-1918)، که تمام فعالیت‌های ساختمانی را متوقف کرد.  پس از جنگ، در سال 1919، انجمن مجدداً تأسیس شد.

در سال 1926 مسابقه مجددی اعلام شد. علاوه بر خود کلیسا، ساختمان های پاتریارسالاری، وزارت دین، حوزه علمیه و دادگاه بزرگ مذهبی در آن قرار داشت. قوانین مسابقه تصریح می کرد که کلیسای جدید باید به سبک معماری صربی-بیزانسی، مربوط به دوره شاهزاده لازار (اواخر قرن چهاردهم) باشد. 24 مورد ارسالی وجود داشت. اگرچه جوایز اول و سوم اعطا نشد، ارسالی برای مقام دوم به معمار بوگدان نستوروویچ تحویل داده شد.

مسابقه دوم

پس از جنگ جهانی اول، صربستان به دولت جدید یوگسلاوی ادغام شد، بنابراین ایده کلیسای یادبود به یک پروژه جاه طلبانه تر تبدیل شد. در مسابقه دوم کلیسایی با مساحت زمین 60×60 متر به صورت عمومی اعلام شد. انگیزه جدیدی از تأسیس انجمنی برای ساخت یک کلیسای یادبود در وراچار به وجود آمد. هیئت مدیره توسط پدرسالار دیمیتریه برگزار شد. تصور می شد که کلیسا دارای مساحتی بالغ بر 3000 متر مربع، برج 80 متری و فضایی برای 6000 مؤمن باشد. 

 این کلیسا باید به سنت‌های ملی نزدیک و شبیه به بناهایی در هنر بیزانس متاخر به‌اصطلاح «سبک موراوا» اشاره می‌کرد که کلیساهای محلی ساخته شده در زمان سلطنت لازار صربستان (1329-1389) و جانشینان او را برجسته می‌کرد. کلیساهای نیمه دوم قرن چهاردهم همگی دارای پلان های سه گانه، طرح صلیب در مربع و برخی از مکان های مهم تدفین سلطنتی و صومعه های یادبود نیز پنج گنبدی بودند. یکی از مشخصات گفت که فقط معماران یوگسلاوی یا روسی واجد شرایط شرکت در مسابقه هستند. 

 به ویژه از اتباع صرب و معماران مهاجر روسی که نمایندگان اصلی جنبش بیزانسی نو بودند که در آکادمی هنر وین فارغ التحصیل شده بودند، طرفداری می کرد، جایی که دانشجویان صرب در پایان قرن نوزدهم توسط تئوفیل فون هانسن سخنرانی می کردند. گرایش های بیزانسی آنها در رقابت های 1926-1927 نقش برجسته ای داشتند.

در دومین مسابقه 22  شرکت از معماران بزرگ کشور حضور داشتند. تمام پیشنهادات نهایی باید قبل از می 1927 ارائه می شد. علاوه بر بوگدان نستوروویچ و الکساندر دروکو، دراگیشا براشوان، میلان زلوکوویچ، میلوتین بوریساولیویچ، برانکو کرستیچ و پتار کرستیچ، ژارکو تاتیچ، آلکسدین پاپکوویچ، آلکسدین براکوویچ، و میلان پاپکوویچ، آثار نهایی را ارسال کردند. ژیکیکا پیپرسکی، الکساندر واسیچ و دیگران.  این کمیسیون دارای پاتریارک دیمیتریه، یووان کویجیچ، آندرا استوانوویچ و بوگدان پوپوویچ، پرا پوپوویچ و مومیر کورونوویچ بود. کمیسیون از اعلام نام یک اثر برنده خودداری کرد، زیرا هیچ یک از آثار دارای معیارهای مناقصه نبودند.  کمیسیون از کیفیت جزئی بیشتر مدخل ها انتقاد کرد.

معماری کلیسا از طرق مختلف در چندین دوره مورد انتقاد قرار گرفته است. این به ویژه پس از مسابقه دوم برای سنت ساوا در 1926-1927 مورد بحث قرار گرفت،  زمانی که جایزه اول اعطا نشد، و پس از اینکه پاتریارک وارناوا بوگدان نستوروویچ (1901-1975) را در سال 1930 به عنوان برنده جایزه دوم به عنوان معمار اصلی منصوب کرد. نقشه خود را با الکساندر دروکو ترکیب کنید (1894-1988). 

اکنون خواسته شد که نتیجه شبیه به ظاهر ایاصوفیه در استانبول باشد که در طول مسابقه الزامی نبود. دستورالعمل ها مستلزم عمارتی در سنت صربستان اواخر دوره قرون وسطی تحت رهبری استفان لازار (یعنی کلیساهای پنج گنبدی صومعه های موراوا) بودند. شرکت نستوروویچ در مسابقه خود، بر اساس تحسین‌شده‌ترین دستاورد معماری قرون وسطایی صرب، کاتولیکون صومعه گراچانیکا، دستورالعمل‌های مسابقه را نیز نادیده می‌گرفت. اکثر 22 شرکت کننده عمداً ایاصوفیه را به عنوان الهام بخش انتخاب کرده بودند. تعداد کمی از ورودی ها از طرح های مدرن با ویژگی های اکسپرسیونیستی استفاده می کردند. 

بنابراین ایاصوفیه کهن الگو حتی در طول مسابقه رسمی انتخاب شد. اکثر منتقدان صرب این را نامناسب می دانستند، زیرا در سنت ملی نبود. بیان قدسی جهانی ایاصوفیه، هرچند در دولت ناهمگون یوگسلاوی، که متشکل از مذاهب و ملیت های مختلف بود، مطابق با الزامات بود.