بلاتکليفي استانداردهاي گردشگري در ايران

به گزارش پايگاه اطلاع رساني مرکز گردشگري علمي-فرهنگي دانشجويان ايران(istta) به نقل از ميراث فرهنگي، استانداردسازي مراکز گردشگري از جمله دغدغه‌هايي است که سالهاست راه به جايي نبرده است. برخي معتقدند آنچه که امروزه به عنوان استاندارد در مراکز اقامتي مورد قضاوت قرار مي‌گيرد تنها آيين نامه‌هايي است که توسط مسئولان و کارشناسان سازمان ميراث و گردشگري نوشته شده‌است و از آنجايي که مسئوليت اصلي نگارش استاندارد توسط سازمان استانداردسازي انجام مي‌شود اين ضوابط قابليت استاندارد ندارند. برخي نيز معتقد هستند آنچه توسط کارشناسان سازمان ميراث و گردشگري نوشته شده استانداردي است که بايد در اين حوزه مورد توجه قرار گيرد و استانداردسازي‌ها با توجه به اين نکات انجام مي‌شود. نکته قابل تامل آن است که موسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران به موجب بند يک ماده 3 قانون اصلاح قوانين و مقررات، مصوب بهمن ماه 1371 تنها مرجع رسمي کشور است که وظيفه تعيين، تدوين و نشر استانداردهاي ملي(رسمي) ايران را بر عهده دارد. تدوين استاندارد در حوزه‌هاي مختلف در کميسيون‌هاي فني مرکب از کارشناسان موسسه، صاحبنظران مراکز و موسسات علمي، پژوهشي، توليدي و اقتصادي آگاه و مرتبط انجام مي‌شود و کوششي همگام با مصالح ملي و با توجه به شرايط توليدي، فناوري و تجاري است که از مشارکت آگاهانه و منصفانه صاحبان حق و نفع، شامل توليدکنندگان، مصرف کنندگان، صادر کنند و واردکنندگان، مراکز علمي و تخصصي، نهادها، سازمان‌هاي دولتي و غير دلتي حاصل مي‌شود. پيش نويس استانداردهاي ملي ايران براي نظرخواهي به مراجع ذي‌نفع و اعضاي کميسيون‌هاي فني مربوط ارسال مي‌شود و پس از دريافت نظرها و پيشنهادها در کميته ملي مرتبط با آن رشته طرح و در صورت تصويب به عنوان استاندارد ملي (رسمي) ايران چاپ و منتشر مي‌شود. در اين ميان با توجه به تنوع ماهيت مفاهيمي که در حوزه گردشگري و زنجيره‌هاي وابسته به آن وجود دارد، سازمان بين المللي استاندارد ISO کميته‌اي را با عنوان گردشگري و خدمات وابسته(TC228) تاسيس کرد که به تدوين استانداردهاي بين المللي اين رشته بپردازد و منافع تمامي ذي‌نفعان اعم از بزرگ و کوچک از کافه‌هاي کوچک تا شرکت‌هاي گل کشت و هتل‌هاي بزرگ و مهم تر از همه خود گردشگران را تامين مي‌کند . تنوع ماهيت مفاهيم گردشگري ناگفته پيداست. از اين رو اگر چه در برخي کشورها ممکن است مقررات محلي يا منطقه اي در اين زمينه ها وجود داشته باشد، اما اين مقررات اغلب با اتفاق نظر جهاني فاصله زيادي دارند بنابراين ابزارهاي جديدي مورد نياز است که شفافيت، کيفيت، سلامت و اجراي آنها توسط مراجع بين المللي پشتيباني شود. «هنسا قادري» دبير کميته متناظر استانداردسازي گردشگري و خدمات وابسته سازمان ملي استاندارد در اين خصوص گفت: «هدف اصلي از استاندارد سازي خدمات گردشگري شفافيت اطلاع رساني و حفظ حقوق مصرف کنندگان و تطابق هرجه بيشتر خدمات و تبليغات ارائه دهندگان خدمت با انتظارات و نيازهاي گردشگران است. گردشگري پايدار و پيشگيري از آسيب رساندن به طبيعت نيز در اين ميان از اهميت ويژه‌اي برخوردار است.» او افزود: «بديهي است استانداردهاي بين المللي که دراين زمينه تدوين مي‌شود مي‌توانند به عنوان منبع اصلي تدوين استاندارد در تک تک کشورهاي عضو مورد استفاده قرار گيرند و اين امر يکسان سازي خدمات در سراسر جهان و امکان مقايسه و درنتيجه رقابت پذيري آنها را که کليد ورود به بازارهاي جهاني و موفقيت در اين بازارهاست ميسر خواهدساخت.» نمايندگان 61 کشور عضو (ازجمله جمهوري اسلامي ايران) و 16 سازمان يا کميته همکار (ازجمله سازمان جهاني گردشگريWTO) در تدوين اين استانداردها مشارکت دارند. کميته هاي متناظر TC228 که در سطح ملي تشکيل مي‌شود به عنوان نماينده کشورهاي عضو عمل کرده و نقطه نظرات کشور متبوع را گردآوري کرده و به عنوان نظر واحد به سازمان ايزو اعلام مي‌کنند. به گفته قادري، کميته متناظر استانداردسازي خدمات گردشگري کشورمان نيز حضوري فعال در اين عرصه دارد. اين کميته که پنجمين سال فعاليت خود را مي‌گذراند در نشست 25 بهمن سال گذشته در سازمان استاندارد جديدترين پيش نويس استاندارد بين المللي گروه کاري 2(توريسم سلامت) را مورد بررسي قرار داد. خدمات چشمه‌هاي آب معدني با منشاء طبيعي موضوع اين استاندارد جديد است که در مرحله بررسي در ميان کشورهاي عضو ايزو قراردارد. او درخصوص ساير گروه هاي کاري ده گانه کميته TC 228 گفت: «گروه کاري 1- خدمات غواصي، گروه کاري 2- خدمات توريسم سلامت، گروه کاري 3- خدمات اطلاع رساني وپذيرش توريست در دفاتر اطاع رساني توريستي، گروه کاري 4- خدمات گلف (اين گروه کاري غيرفعال است)، گروه کاري 5- سواحل، گروه کاري 6- مناطق حفاظت شده طبيعي، گروه کاري 7- توريسم هيجاني، گروه کاري 8- قايق هاي تفريحي، گروه کاري 9- توريسم صنعتي، گروه کاري 10- تاسيس اقامتگاههاي دوستدارمحيط زيست است.» به گفته دبير کميته متناظر استانداردسازي گردشگري، سه گروه کاري اول استانداردهايي را باکمک کشورهاي عضو تدوين کرده‌اند که جمهوري اسلامي ايران نيز در تدوين آنها مشارکت فعال داشته و دارد. قادري همچنين درخصوص فعاليت‌هاي جاري کميته متناظر استانداردسازي گردشگري تصريح کرد: «استانداردهاي ملي در زمينه آموزش غواصي تفريحي با تجهيزات تنفسي، استانداردهايي در خصوص هتل‌ها و رستوران‌ها و توريسم ماجراجويانه در سطح ملي دردست تدوين هستند.» به گفته او، تدوين استاندارد در حوزه‌هاي تالاسو تراپي- الزامات خدمات، خدمات اطلاع رساني و پذيرش توريست در دفاتر اطلاع رساني به توريست ها، خدمات اسپا wellness spa – الزامات خدمات، خدمات مورد ارائه به توريست ها در اسکله هاي تفريحي، خدمات توريستي مورد ارائه به توريست ها در مناطق حفاظت شده طبيعي- الزامات، توريسم صنعتي، توريسم ماجراجويانه- الزامات مديريت ايمني، توريسم ماجراجويانه – اطلاع رساني به شرکت کنندگان، توريسم ماجراجويانه – راهنمايان تور، آموزش غواصي تفريحي براساس تجهيزات مورد استفاده در سطح بين المللي نيز مراحل نهايي را مي‌گذراند و به محض تصويب و انتشار توسط ايزو در پروسه تدوين ملي قرار خواهند گرفت. دبير کميته متناظر استانداردسازي گردشگري با تاکيد بر آنکه سازمان استاندارد به تنهايي استانداردهاي مطرح شده را تدوين نمي‌کند خاطرنشان کرد: «تمام اين استانداردها با همکاري سازمان‌هاي ذي‌ربط انجام مي‌شوند. با توجه به ضوابطي که سازمان ميراث فرهنگي درخصوص استانداردسازي مراکز گردشگري دارد تاکنون با وجود تمايلاتي که وجود ندارد موفق نشديم تعاملي کارآمد با يکديگر داشته باشيم.» به گفته قادري، ارتباطات سازمان متبوع او با سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري آنگونه که بايد باشد نبوده. البته در اين ميان مقاطعي نيز وجود دارد که اين همکاري‌ها خوب بود اما منجر به ايجاد تعامل دوسويه مثبت نشد. چنين شرايطي سبب شده‌ است تا با وجود تدوين و انتشار استانداردهايي درخصوص هتل‌ها، رستوران‌ها و سفره‌خانه‌ها و... از آنجايي که رعايت اين استانداردها هنوز از سوي سازمان متولي که همان سازمان ميراث و گردشگري است به صورت رسمي و اجباري اعلام نشده، اجرايي کردن آن داوطلبانه عنوان شود. اما اميد است در آينده‌اي نزديک شاهد اعمال استانداردهايي در مراکز گردشگري کشور باشيم که فاصله‌هايشان با استانداردهاي جهاني به اندازه اقيانوس نباشد.

  • منبع دانشجويان ايران